رادیاتور خودرو
رادیاتور در حفظ عملکرد موتور خودرو نقش مهمی دارد؛ به این صورت که وظیفه دارد که دمای مناسب را برای عملکرد مؤثر حفظ کرده و از گرم شدن بیش از حد و خرابی آن جلوگیری کند.
اجزای مجموعه رادیاتور خودرو عبارتند از:
الف) بدنه اصلی رادیاتور
شامل مخزنی از جنس آلومینیوم است که وظیفه انتقال حرارت موجود در مایع خنککننده را برعهده دارد. این مخزن دارای لولهها، پرهها و همچنین ۲ عدد هد آلومینیومی در بالا و پایین مخزن است. در بالا و پایین به این مخزن درپوشهای سراسری پلاستیکی مونتاژ شده است. برای آببندی اتصال دو بخش پلاستیکی و آلومینیومی از گسکتهای لاستیکی استفاده میشود.
ب) ترموستات
ترموستات با قرار گرفتن میان موتور و مخزن رادیاتور (در مسیر راه برگشت مایع خنککننده از موتور به رادیاتور)، دمای موتور را در محدوده عملکردی مشخصی نگه میدارد. اگر دمای موتور از حد معینی خیلی بیشتر یا کمتر شود، عملکرد خودرو با اختلال مواجه میشود.
پ) پروانه رادیاتور
پروانه رادیاتور در پشت رادیاتور و در قسمت جلوی موتور قرار دارد و با ایجاد جریان هوا در شبکههای رادیاتور به خنک شدن مایع در گردش و همچنین اجزای موتور کمک میکند. پروانه نیروی لازم جهت چرخش را با کمک تسمه از موتور دریافت میکند.
ت) واتر پمپ
واتر پمپ گردش مایع خنککننده موجود در رادیاتور را سریع و راحتتر میکند. بدین صورت که مایع خنککننده با مکش واترپمپ از لولههای پایین رادیاتور وارد کانالهای بدنه سیلندرهای موتور، اطراف سوپاپها و شمعها شده و بعد از خنک کردن آنها، باز از طریق ترموستات و لولههای بالای رادیاتور جهت سرد و خنک شدن دوباره، وارد رادیاتور خودرو میشود.
ث) منبع انبساط
مخزنی پلاستیکی است. در صورت داغ شدن بیش از حد موتور و جوش آوردن مایع خنککننده، سوپاپ فشار درب رادیاتور باز شده و مایع خنککننده اضافی سرریز شده و به وسیله شیلنگ وارد منبع انبساط میشود و به این صورت از هدر رفتن مایع خنککننده جلوگیری میشود.
ج) درب رادیاتور
درب رادیاتور طوری طراحی شده است تا هم از خروج مایع خنککننده از رادیاتور جلوگیری کند و همچنین کل سیستم را تحت فشار نگه دارد. در این درپوش از دو فنر استفاده شده که هر کدام از آن فنرها به یک صفحه وصل میشوند. این صفحات با توجه به فشار درون رادیاتور، همراه فنر جابهجا میشوند و تعیینکننده نحوه جریان مایع خنککننده هستند.
بدین صورت که در صورت افزایش دمای مایع، فشار درون رادیاتور بالا رفته و به درب رادیاتور فشار وارد میشود. در اثر این اعمال فشار، شیر تخلیهای که درون درب رادیاتور قرار دارد باز شده و مایع خنککننده به سمت منبع انبساط که فشار کمتری دارد جریان مییابد.
حال اگر دمای رادیاتور کم و فشار درون رادیاتور کاهش یابد، شیر وکیوم درپوش رادیاتور باز شده و مایع خنککننده از منبع انبساط وارد رادیاتور میشود.
در درب رادیاتور نیز از واشرهای لاستیکی جهت آببندی استفاده میشود که نقش مهمی در کیفیت عملکرد آن دارند.
در این مقاله به نقش واشرها و گسکتهای لاستیکی در اتصالات موجود در رادیاتور بیشتر پرداخته میشود:
۱. گسکتهای (واشر آببندی) موجود در صفحات آلومینیومی بالا و پایین
برای آببندی اتصال دو بخش پلاستیکی و آلومینیومی استفاده میشوند. این گسکتها از نوع لاستیکی هستند و جهت تولید آنها، با توجه به اینکه در دماهای بالا و در معرض مواد شیمیایی مایع خنککننده قرار دارند، سیلیکون بهترین انتخاب خواهد بود.
از مزایای آن:
-
مقاومت مناسب در برابر حرارت تا حدود ۲۵۰ درجه سانتیگراد
-
خاصیت انعطافپذیری بالا و دوام طولانی
-
مناسب برای شرایط سخت محیطی با اختلاف درجه حرارت بالا (۴۰- تا ۲۵۰+ درجه سانتیگراد)
نقش اصلی این گسکتها جلوگیری از نشت مایع خنککننده از محل اتصال و تحمل دمای بالا و فشار در سیستم رادیاتور است.
عدم وجود هرگونه نشتی برای جریان و فشار مایع خنککننده بسیار مهم است و تضمین میکند که موتور بیش از حد گرم نمیشود.
در نتیجه، هرگونه نشتی واشر، صرف نظر از اندازه، میتواند مشکلات قابل توجهی ایجاد کند:
-
از دست دادن مایع خنککننده
-
ورود هوا به سیستم خنککننده
-
تأثیر منفی بر سیستم تهویه مطبوع داخل خودرو
در صورت مشاهده هرگونه نشانه خرابی، نسبت به بازبینی و در صورت نیاز تعویض رادیاتور اقدام شود. نشانههای خرابی میتوانند به صورت زیر باشند:
-
نشت مایع خنککننده از اطراف رادیاتور در محل اتصال مخزن پلاستیکی و کویل آلومینیومی
-
جوش آوردن خودرو یا کاهش سطح مایع خنککننده
-
وجود حباب یا روغن در مایع خنککننده (در موارد شدیدتر)
-
بوی نامطبوع یا بخار از قسمت جلویی خودرو
۲. واشرهای درب رادیاتور
درپوش رادیاتور فقط یک درِ ساده نیست؛ در واقع یک سوپاپ فشاردار است که واشری که در داخل آن قرار گرفته، چند وظیفه اساسی دارد:
-
آببندی درب رادیاتور بهطوری که وقتی درپوش بسته میشود، مایع خنککننده نشتی نداشته باشد
-
حفظ فشار مناسب در رادیاتور و کنترل جریان مایع خنککننده بین رادیاتور و منبع انبساط
-
جلوگیری از ورود هوا به رادیاتور
انواع مناسب واشر درب رادیاتور:
1- لاستیک با پایه پلیمری NBR
-
مقاومت خوب در برابر روغن و مایعات خنککننده
-
مقاوم در دمای حدود ۱۲۰ درجه سانتیگراد
-
اقتصادی و در دسترس
-
مناسب برای بیشتر خودروهای سبک
2- لاستیک با پایه پلیمری EPDM
-
مقاومت عالی در برابر گرما، بخار و مایعات خنککننده
-
مقاوم تا دمای حدود ۱۵۰ درجه سانتیگراد
-
مقاومت خوب در برابر خوردگی و اکسیداسیون
-
انتخاب بهتر برای شرایط سختتر یا ماشینهای سنگین
3- لاستیک سیلیکون
-
مقاومت دمایی بالا تا حدود ۲۰۰ درجه سانتیگراد
-
مقاومت شیمیایی خوب، اما مقاومت مکانیکی کمتر نسبت به NBR یا EPDM
-
بیشتر در شرایط خاص یا خودروهای خاص استفاده میشود
علائم خرابی واشر درپوش رادیاتور:
-
نشت آب از اطراف درپوش
-
جوش آوردن موتور بدون دلیل ظاهری
-
ورود هوا به سیستم خنککننده
-
کاهش سطح آب رادیاتور
۳. واشر ترموستات
واشر ترموستات بین بدنه ترموستات و محفظه آن قرار دارد. دلایل استفاده از این واشر:
-
آببندی کامل بین بدنه ترموستات و محفظه برای جلوگیری از نشتی
-
جلوگیری از ورود هوا به داخل سیستم خنککننده
-
کمک به عملکرد بهینه ترموستات و افزایش عمر مفید آن
علائم خرابی واشر ترموستات:
-
نشت مایع خنککننده (لکههای سبز، آبی یا نارنجی زیر خودرو یا روی موتور)
-
بالا رفتن دمای موتور
-
وجود بخار یا بوی ضدیخ
-
کاهش سطح مایع خنککننده
-
ایجاد رسوبات خشک شده یا زنگزدگی اطراف ترموستات
در صورت مشاهده هرگونه نشانه خرابی، نسبت به بازبینی و در صورت نیاز تعویض واشر اقدام شود.
در انتخاب جنس مناسب برای واشر ترموستات نیز مانند سایر اجزای سیستم رادیاتور، تحمل دمای بالا، فشار و تماس با مایع خنککننده بسیار مهم است.
معمولاً برای اکثر خودروهای سبک، استفاده از لاستیک با پایه پلیمری NBR یا EPDM مناسب است، چرا که:
-
مقاوم در برابر حرارت و مایع خنککننده
-
دارای انعطافپذیری مناسب
-
به راحتی قابل مونتاژ است
